«Հայկի նետ» Հայկական ռազմավարական կենտրոնԱնդամակցություն
Առաջին Հանրապետություն
Անվճար հանրային արխիվ

Համեմատել փաստաթղթերը

Կարդացեք երկու փաստաթուղթ միասին՝ ուսումնասիրելով դրանց ձևակերպումներն ու համատեքստը։

Սրանք առանձին փաստաթղթեր են։ Միասին ներկայացնելը չի նշանակում, որ դրանք հաջորդական նախագծեր են կամ մեկը փոխարինում է մյուսին։

Հայերեն աշխատանքային թարգմանությունը նախատեսված է ընթերցման և համեմատության համար։ Ճշգրիտ ձևակերպումների համար դիմեք բնագրին։

Հայկական մանդատի առաջարկի ռազմական պահանջները

Զորքերի թվերը, բնակչության գնահատականները և սպառնալիքի նկարագրությունը Ռազմական նախարարության ժամանակի առաջարկներն ու գնահատականներն են։ Դրանք չեն հաստատում, որ զորքեր ուղարկելու լիազորում տրվել կամ տեղակայում կատարվել է։

Աղբյուր
Հայերեն թարգմանություն
01FRUS 1920, III, document 942, p. 783

860j.01/280

02FRUS 1920, III, document 942, p. 783

Ռազմական նախարար Բեյքերը՝ պետքարտուղարին

03FRUS 1920, III, document 942, p. 783

Վաշինգտոն, 2 հունիսի 1920 թ.

04FRUS 1920, III, document 942, p. 783–784

Հարգելի՛ պարոն պետքարտուղար, ի պատասխան 1920 թ. մայիսի 26-ի Ձեր նամակի[27], որով խնդրում էիք Ռազմական նախարարության կարծիքն այն ամերիկյան օկուպացիոն ուժերի թվաքանակի վերաբերյալ, որոնք անհրաժեշտ կլինեին Հայաստանի նկատմամբ մանդատը հաջողությամբ իրականացնելու համար, սույնով կից ներկայացնում եմ հուշագիր, որն արտահայտում է նախարարության տեսակետներն այս հարցի շուրջ։

05FRUS 1920, III, document 942, p. 784

Մնում եմ [և այլն]։

06FRUS 1920, III, document 942, p. 784

Նյուտոն Դ. Բեյքեր

07FRUS 1920, III, document 942, p. 784

[Կից փաստաթուղթ]

08FRUS 1920, III, document 942, p. 784

Ռազմական նախարար Բեյքերի հուշագիրը

09FRUS 1920, III, document 942, p. 784

Վաշինգտոն, 2 հունիսի 1920 թ.։

10FRUS 1920, III, document 942, p. 784

1. Հայաստանում ամերիկյան ռազմական առաքելության ղեկավար գեներալ Հարբորդի զեկույցը[28] նախատեսում էր Անդրկովկասը և նախկին Թուրքական կայսրության ամբողջ տարածքը՝ բացառությամբ Սիրիայի, Պաղեստինի և Միջագետքի, ընդգրկել մեկ միասնական մանդատի շրջանակում։ Այդ տարածքի համար գեներալ Հարբորդն առաջարկում էր սկզբնական շրջանում տեղակայել 59,000 հոգանոց ամերիկյան օկուպացիոն ուժեր, որոնց թվաքանակը հետագայում պետք է կրճատվեր մոտ 50 տոկոսով՝ տեղական ոստիկանական ուժերի կազմակերպման շնորհիվ։

11FRUS 1920, III, document 942, p. 784

2. Առաջարկվող հայկական պետության տարածքը 55,000-ից 60,000 քառակուսի մղոն է, այսինքն՝ գեներալ Հարբորդի դիտարկած տարածքի մոտ մեկ վեցերորդը։ Նրա բնակչությունը գնահատվում է մոտավորապես 3,000,000 մարդ։

12FRUS 1920, III, document 942, p. 784

3. Ռազմական նախարարությունը գտնում է, որ մինչև տեղական ոստիկանական ուժերի կազմակերպումը՝ հետևյալ թվաքանակն ու կազմն ունեցող ամերիկյան օկուպացիոն ուժերը բավարար կլինեին Հայաստանում ներքին կարգուկանոն ապահովելու և նրա սահմանները հարակից տարածքներից անկանոն կամ չկազմակերպված ուժերի ներխուժումներից պաշտպանելու համար, այն է՝

13FRUS 1920, III, document 942, p. 784

Մեկ հետևակային դիվիզիա՝ առանց 155 մմ հաուբիցների մեկ գնդի, գումարած հետևակի երրորդ բրիգադը | 21,152

14FRUS 1920, III, document 942, p. 784

Կցված զորքեր՝

15FRUS 1920, III, document 942, p. 784

1 երկաթուղային գումարտակ | 1,000

16FRUS 1920, III, document 942, p. 784

2 ավիացիոն էսկադրիլիա | 400

17FRUS 1920, III, document 942, p. 784

Լրացուցիչ սանիտարական անձնակազմ | 1,000

18FRUS 1920, III, document 942, p. 784

Մատակարարման ծառայություն | 2,500

19FRUS 1920, III, document 942, p. 784

Տեղական ոստիկանական ուժերում ծառայության համար կցված անձնակազմ | 500

20FRUS 1920, III, document 942, p. 784

Կցված զորքերի ընդհանուր թիվը | 5,400

21FRUS 1920, III, document 942, p. 784

Ընդհանուր հանրագումար | 26,552

22FRUS 1920, III, document 942, p. 784

Կամ կլորացված թվով | 27,000

23FRUS 1920, III, document 942, p. 784

4. Տեղական ոստիկանական ուժերի կազմակերպման շնորհիվ պետք է հնարավոր լինի վերոհիշյալ ուժերի թվաքանակը զգալիորեն կրճատել երկու տարվա ավարտին, իսկ երրորդ տարվա ավարտին այն հասցնել մոտ 10,000 մարդու։

24FRUS 1920, III, document 942, p. 785

5. Ինչ վերաբերում է Հայաստանի դեմ կազմակերպված արտաքին ագրեսիաներին, եթե Ազգերի լիգան գործի իր Կանոնադրության դրույթներին համապատասխան, նման ագրեսիաներից Հայաստանի պաշտպանությունը կդրվի Լիգայի բոլոր անդամ պետությունների վրա։ Ամեն դեպքում կարելի է ասել, որ իրագործելի չի լինի Հայաստանում պահել այնքան մեծ ամերիկյան օկուպացիոն ուժեր, որոնք կապահովեն այդ պետության պաշտպանությունը խոշոր ուժերով ներխուժումներից։ Ներկայումս այդ առումով ամենամեծ վտանգը բոլշևիկներից եկող վտանգն է։ 65,000-ից 75,000 հոգանոց բոլշևիկյան ուժեր Կովկասով առաջ են շարժվում դեպի հարավ և վերջերս գրավել են Բաքուն, իսկ այսօրվա թերթերի հաղորդագրություններում նշվում է, որ նրանք մտել են Ռուսական Հայաստան։

25FRUS 1920, III, document 942, p. 785

Նյուտոն Դ. Բեյքեր

26FRUS 1920, III, document 942, p. 785

[27] Չի տպագրվել։

27FRUS 1920, III, document 942, p. 785

[28] Գեներալ Հարբորդի՝ 1919 թ. հոկտեմբերի 16-ի զեկույցի համար տե՛ս «Foreign Relations», 1919, հատոր II, էջ 841։

Վիլսոնն ընդունում է իրավարարության հանձնառությունը

Սա հանձնառությունն ընդունելու մասին հաղորդագրություն է, ոչ թե իրավարար վճիռը։ Հրապարակված տարբերակն ուղղակիորեն նշված է որպես վերաշարադրանք։

Աղբյուր
Հայերեն թարգմանություն
01FRUS 1920, III, document 941, p. 783

763.72119/9749. Հեռագիր

02FRUS 1920, III, document 941, p. 783

Պետքարտուղարը՝ Ֆրանսիայում դեսպան Ուոլեսին

03FRUS 1920, III, document 941, p. 783

[Վերաշարադրանք]

04FRUS 1920, III, document 941, p. 783

Վաշինգտոն, 17 մայիսի 1920 թ., երեկոյան ժամը 7։

05FRUS 1920, III, document 941, p. 783

949. Անդրադառնալով Ջոնսոնի՝ Սան Ռեմոյից ապրիլի 27-ին ուղարկված թիվ 10 հեռագրին։ Նախագահը քննարկել է Գերագույն խորհրդի խնդրանքը և ցանկանում է, որ Սան Ռեմոյում ներկայացված տերությունները պատշաճ ուղիներով տեղեկացվեն Հայաստանի սահմանների հարցով որպես իրավարար հանդես գալու հանձնառությունն ստանձնելու իր պատրաստակամության մասին։ Նա ուրախությամբ ընդունում է հայ ժողովրդի բարօրությանը նպաստելու այս հնարավորությունը, և Ձեզ խնդրվում է նրա համաձայնությունը հաղորդել շահագրգիռ տերություններին։

06FRUS 1920, III, document 941, p. 783

Քոլբի