«Հայկի նետ» Հայկական ռազմավարական կենտրոնԱնդամակցություն
Անվճար հանրային արխիվ

Համեմատել փաստաթղթերը

Կարդացեք երկու փաստաթուղթ միասին՝ ուսումնասիրելով դրանց ձևակերպումներն ու համատեքստը։

Սրանք առանձին փաստաթղթեր են։ Միասին ներկայացնելը չի նշանակում, որ դրանք հաջորդական նախագծեր են կամ մեկը փոխարինում է մյուսին։

Հայերեն աշխատանքային թարգմանությունը նախատեսված է ընթերցման և համեմատության համար։ Ճշգրիտ ձևակերպումների համար դիմեք բնագրին։

Մոզերի հաղորդումը խորհրդայնացման և օգնության ծառայության հեռացման մասին

Սա ժամանակի հյուպատոսական հաղորդում է՝ փոխանցված հայտարարություններով, գնահատականներով և անորոշ անուններով։ Դրա պնդումներն ու ժամանակագրությունը պետք է համեմատել այլ փաստաթղթերի հետ. այստեղ դրանք լռելյայն չեն ուղղվում։

Աղբյուր
Հայերեն թարգմանություն
01FRUS 1920, III, document 953, p. 806

860j.01/367. Հեռագիր

02FRUS 1920, III, document 953, p. 806

Թիֆլիսում հյուպատոս Մոզերը՝ պետքարտուղարի պաշտոնակատարին[35]

03FRUS 1920, III, document 953, p. 806

Թիֆլիս, 4 դեկտեմբերի 1920 թ., առավոտյան ժամը 10։ [Ստացվել է դեկտեմբերի 11-ին՝ առավոտյան ժամը 10։30-ին[36]։]

04FRUS 1920, III, document 953, p. 806

99. Դեկտեմբերի 2-ին Երևանում պաշտոնապես հայտարարվել է, որ Հայաստանը հռչակվում է խորհրդային հանրապետություն։ Նոր կառավարությունը բաղկացած կլինի հինգ բոլշևիկ կոմիսարից և Դաշնակցություն կուսակցության երկու անդամից՝ գեներալ Դրոյից ու Տերտերյանից. առաջինը նշանակվել է գործող բանակի ռազմական դիկտատոր, իսկ նրա հետ է Սիլինը՝ հավանաբար Ռուսաստանի ռազմական գործերի կոմիսարը։ Խորհրդային Ռուսաստանի դեսպանը հայտարարել է Ռուսաստանի կողմից նոր խորհրդային հանրապետության ճանաչման մասին։

05FRUS 1920, III, document 953, p. 806

Մեկ շաբաթ առաջ կազմված հայկական կառավարության տապալմանը նախորդել էր նոյեմբերի 30-ին Բաքվից եկած ռուսական զորքերի կողմից Հայաստանի սահմանամերձ քաղաքների՝ Foulkspril-ի [այսպես է բնագրում] և Դիլիջանի գրավումը։ Ռուսական գործողությունն իրականացվել է Բաքվում գործող հայկական բոլշևիկյան կոմիտեի խնդրանքով և դիմադրության չի հանդիպել։ Թուրքիայի և Հայաստանի միջև խաղաղության խորհրդաժողովի ընթացքում Ալեքսանդրապոլի տեղական իշխանությունը դարձել է բոլշևիկյան։ Շրջանի վերահսկողությունը նրանց պետք է անցնի թուրքական բանակի հեռանալուց հետո՝ խաղաղության պայմանագրի համաձայն, դեկտեմբերի 5-ին։

06FRUS 1920, III, document 953, p. 806–807

Գտնելով, որ բոլշևիկյան վարչակարգի ներքո անհնար կլինի շարունակել աշխատանքը կամ անվտանգության երաշխիք ստանալ՝ գլխավոր տնօրեն Յարոուն ապահովել է թուրքական ռազմական պաշտպանություն և Մերձավոր Արևելքի օգնության կազմակերպության ամբողջ անձնակազմն ու պաշարները տեղափոխում է Կարս մեկնող գնացքներ։ Այսպիսով նա ստիպված է թողնել որբերին և հինգ տարվա ամերիկյան օգնության աշխատանքը։ Բուն Հայաստանում օգնության աշխատանքն այլևս հնարավոր չէ, սակայն Յարոուն հույս ունի թուրքերի պաշտպանության ներքո շարունակել Թուրքիայում հայերին օգնություն ցուցաբերելը և կապ ու մատակարարումներ ապահովել Էրզրումի ու Տրապիզոնի միջոցով։

07FRUS 1920, III, document 953, p. 807

Մոզեր

08FRUS 1920, III, document 953, p. 807

[35] Փոխանցվել է Կոստանդնուպոլսի միջոցով։

09FRUS 1920, III, document 953, p. 807

[36] Հեռագիրը բաղկացած է երկու մասից։

Մոզերի հաղորդումը պատերազմի և զորահավաքի մասին

Գրառումն ունի երեք տարբեր ամսաթիվ՝ Մոզերի մեջբերված հաղորդման, Բրիստոլի փոխանցող հեռագրի և ստացման։ «Հաղորդվում է» տիպի ձևակերպումները մնում են տեղեկություններ, ոչ թե պնդումների անկախ ստուգում։

Աղբյուր
Հայերեն թարգմանություն
01FRUS 1920, III, document 947, p. 788

760j.67/–. Հեռագիր

02FRUS 1920, III, document 947, p. 788

Կոստանդնուպոլսում բարձր հանձնակատար Բրիստոլը՝ պետքարտուղարին

03FRUS 1920, III, document 947, p. 788

Կոստանդնուպոլիս, 10 հոկտեմբերի 1920 թ., կեսօր։ [Ստացվել է հոկտեմբերի 12-ին՝ գիշերվա ժամը 2։57-ին։]

04FRUS 1920, III, document 947, p. 788–789

520. Հետևյալը՝ Թիֆլիսում ամերիկյան հյուպատոս Մոզերից.

05FRUS 1920, III, document 947, p. 788–789

«Հոկտեմբերի 4, երեկոյան ժամը 5։ Հայաստանի կառավարությունն այսօր երեկոյան ինձ տեղեկացրեց, որ Հայաստանը պատերազմի մեջ է Թուրքիայի դեմ։ Ընդհանուր զորահավաք է հայտարարված 35 տարեկանից բարձր բոլոր տղամարդկանց համար, իսկ երկաթուղին հանձնվել է ռազմական իշխանություններին։ Հաղորդվում է, որ Վրաստանը համաձայնել է օգնել Հայաստանին և պարտադրել Վրաստանում գտնվող բոլոր տղամարդկանց զորահավաքը՝ Հայաստանում ծառայելու համար՝ ըստ նրանց ազգության։ Թուրքերը գրավել են [Սարիղամիշը], որտեղ գտնվում են Մերձավոր Արևելքի օգնության կազմակերպության զգալի պաշարներ, և որոշ անհանգստություն կա այդ կազմակերպության անձնակազմի համար, հատկապես Կարսում։ Այս երեկո Թիֆլիսում ռազմական պարեկություն է սահմանվել՝ ոստիկանության շենքը և պետական հաստատությունները թուրք ազգայնականներին աջակցող հնարավոր բոլշևիկյան ցույցից պաշտպանելու համար։ Մոզեր»։

06FRUS 1920, III, document 947, p. 789

Բրիստոլ