Ամասիայի հաշտությունը․ առնչվող դիվանագիտական նամակ

Իրանի թագավոր շահ Թահմասպին՝ մերժողականության [ռաֆզ] վարդապետության անվավերության վերաբերյալ արձակված կայսերական նամակի պատճենը։

Բարձրագույն ներկայությանը՝ երկնքի պես ընդարձակ ու արևի պես շողարձակ, Յուպիտերի պես բարեբախտ, Սատուրնի աստիճանն ու Բազումքի դիրքն ունեցող, Դարեհի պես իմաստուն, Ջամշիդի հատկանիշներով օժտված, Ջամի պես բախտավոր և Խոսրովի պես գահակալ, բարի բախտ ու բարձր վեհություն ունեցող, արժանիքներ ձեռք բերող և ազնիվ մեծահոգության հետ կապված, պայծառ աստիճանի դրոշները կրող և ակներև զորության նշանները բարձրացնող, առատ առաքինությունների ու կատարյալ հատկանիշների տեր, արժանիքների ու գերազանցությունների աստղերի ծագման վայր, բարեհաճություն հայցողների քարավանի կիբլա, Խոսրովի տոհմի սուլթանների շառավիղ, պատիվ շնորհող խաների ընտրյալ, երջանկության ու բարօրության շենքի հիմնադիր, մեծության ու վեհության սյուներն ամրապնդող, կառավարման ու հաջողության երկնակամարի արև, բարձր դիրքի ու բարեբախտության համաստեղության մարգարիտ, Արքա Աստծու բազմազան շնորհալից բարեհաճություններով պարուրված, վեհ սուլթանությունն ամրապնդող և փառավոր պետությունը նորոգող շահ Թահմասպին․ թող նա երբեք չդադարի ուղեկցվել Աստծու առաջնորդությամբ։ Նուրբ ու առատ մուշկաբույր ողջույններն ու ազնիվ և անաղարտ սաթաբույր բարևները, որոնք հոսում ու փայլում են ուրախությամբ նշանավորված արքայական գորովանքից և երջանկությամբ հանդերձավորված միապետական կարեկցանքից, հաղորդվում ու ուղարկվում են հյուսիսային զեփյուռի քարավանով։ Թող ձեր արևալույս մտքից և Յուպիտերի պես խոհեմ խորհուրդներից թաքուն չմնա հետևյալը։

Նախկինում, երբ Էրզրումի պահպանվող քաղաքը՝ նվաճումների ու հաղթության հանգրվանը, բարեբախտ եղավ հաղթություն բերող դրոշների հովանու ներքո, ձեր կողմից Ղորչի Ղաջարի միջոցով մեր բարձր շեմին հասավ շնորհալից մի նամակ։ Դրանով դուք ակնկալիք ու խնդրանք էիք հայտնում, որ այսուհետև ձեր և մեր վեհ ներկայության միջև իշխեն բարեկամությունն ու մտերմությունը, և բռնվի խաղաղության ու համաձայնության ուղին, որը հանգստություն է բերում ժողովրդին և կարգավորում բոլորի գործերը։ Ուստի ձեր խնդրանքը հավանության արժանացավ։ Այդ ժամանակ ձեր դեսպանի հետ դեպի ձեր՝ ճշմարտությունն ավելացնող կողմն ուղարկվեց շնորհալից նամակ, իսկ իմ լավ պահպանվող տիրույթների սահմանների կառավարիչներին ուղարկվեց աշխարհում հնազանդություն վայելող հրաման, և նրանք հորդորվեցին ու խստիվ հրահանգավորվեցին դրանցից դուրս չմիջամտել ու ագրեսիա չգործել։ Այժմ, հետևելով ու շարունակելով աստվածային բարեհաճությամբ օժտված նույն ընթացքը, սիրո և բարեկամության կարգերն ամրացնելու և մտերմության ու համաձայնության հիմքերը զորացնելու հույսով, դեսպանությամբ ուղարկել եք այդ արքայատոհմի նշանավոր մարդկանցից մեկին՝ վեհանձնների ու ազնիվների պատիվը, բարեկամության Առաջնորդի առատ շնորհներով առանձնացված էշիք աղասի Ֆարրուխզադ բեյին, թող ավելանա նրա արժանիքը։ Մեր՝ երջանկության հանգրվան շեմին գրել եք շնորհալից նամակ և մուշկով քողարկված գրություն։ Ամենաբարեբաստիկ պահին և ամենանպաստավոր ժամին նա հասել է մեր երկնահաս արքունիքին։ Ձեր դեսպանը բարեբախտ եղավ՝ պատիվ ստանալով համբուրելու մեր՝ խալիֆայության ուղղությամբ դարձած շեմը․ ձեր կողմից նա մեր՝ ուրախությամբ լի ներկայության առջև ներկայացրեց ու բացատրեց իրեն վստահված հարցերը։ Մենք նաև իմացանք ձեր փառավոր նամակում և ազնիվ գրության մեջ շարադրված ցանկությունների էությունը։ Այն ամենը, ինչ ասել եք բարեկամության հիմքերի ամրացման և մտերմության կապերի հաստատման վերաբերյալ, ամբողջությամբ ըմբռնվել է մեր՝ աշխարհը կարգավորող իմացությամբ։

Այս հարցն աշխարհի և նրա բնակիչների համար այնքան ակներև ու հանրահայտ է, որքան աշխարհը լուսավորող արևը․ Աստված՝ փառավորյալն ու բարձրագույնը, Թագավորության Տերն է, և «Մենք քեզ երկրի վրա փոխանորդ ենք նշանակել» խոսքի իմաստի համաձայն՝ աշխարհի երկայնքով ու լայնքով ձգվող ընդարձակ տիրույթները հանձնել է մեր տնօրինող ձեռքին, իսկ երկրների ու ժողովրդի գործերը վստահել մեր՝ աշխարհը կարգավորող դատողությանը։ Փառք Բարձրյալ Աստծուն․ մեր տիրոջ՝ արարածների առաջնորդի՝ ուղղություն ցույց տվող հրաշքներով, նրա վրա լինեն լավագույն աղոթքները, նրա ընտանիքի, ընտրյալ ուղեկիցների և երջանկության հետ կապված չորս բարեկամների սուրբ հոգիների շնորհած առատ ու լայն ներգործություն ունեցող օրհնություններով, թող Աստված գոհ լինի նրանցից բոլորից, մեր՝ բարիք գործելուն ուղղված կայսերական մտադրությունը շարունակաբար նվիրված է եղել մուսուլմանների դրության բարելավմանը, և մեր բարձր, արդարություն պահպանող նպատակի բարեբաստիկ ջանքերը մշտապես ուղղված են եղել ժողովրդի գործերի կարգավորմանը։

Քանի որ մեր միջև բարեկամության ու մտերմության ամրապնդման և հաստատման հարցում մեր վեհ, աշխարհազարդ շեմի կողմից խաղաղություն և համաձայնություն են մատնանշվել, և քանի որ ձեր՝ մարգարիտներ սփռող նամակից հասկացվում է ձեր անկեղծության առատությունն այս կողմի նկատմամբ, միապետների միջև բարի համաձայնությունն ու միասնությունն, անշուշտ, արդար թագավորների անխուսափելի կանոնն են։ Թող ձեր արևալույս մտքին պարզ լինի, որ մեր ցանկության ամենահեռավոր նպատակը և մեր հույսերի գլխավոր առարկան ընտրյալ ուղեկիցների և ուղղադավան խալիֆների պատվի քողի պահպանումն է․ նրանք առաքյալների տիրոջ վստահվածներն են։ Ձեր ժամանած դեսպանը փոխանցել է այս իմաստը և մեզ հայտնել, որ դուք մտադիր եք այդ կողմում արգելել թեբեռան։ Իսկապես, այդ հարցը մեր ցանկությունների գագաթն ու հույսերի սահմանն է։ Ձեր փառավոր նամակում, որտեղ հիշատակված էր բարեբախտ ընտանիքը, որոշ խոսքեր էին ասված հոգևոր իշխանության սուլթանի, սրբության շնորհի ապացույցի՝ իմամ Ալիի բարձր ու ազնիվ աստիճանի մասին, թող Աստված պատվի նրա դեմքը և գոհ լինի նրանից։ Կասկած չկա, որ նրա վեհ և երջանկությամբ նշանավորված աստիճանը գերազանցում է գրության սահմաններն ու դուրս է նկարագրության շրջանակից։ Սակայն նրա բարձր դիրքն ու երջանկությամբ արթուն վիճակը չեն պահանջում ատելություն և թշնամանք մյուս ընտրյալ ուղեկիցների նկատմամբ։ Մեր տերը՝ արարածների առաջնորդն ու ամբողջ գոյության ընտրյալը, թող Բարձրյալ Աստված օրհնի նրան և խաղաղություն պարգևի, ասել է․ «Իմ ուղեկիցները աստղերի նման են․ նրանցից ում էլ հետևեք, կառաջնորդվեք ուղիղ ճանապարհով»։ Կասկած չկա, որ այդ բոլոր փառավոր անձանց հանդեպ առատ սերը երջանկություն է բերում այս և հանդերձյալ աշխարհներում։

Ընդհանուր առմամբ, մեր՝ երջանկություն շնորհող շեմի հետ բարեկամության վերաբերյալ ձեր հայտնած ցանկությունն ընդունվել է։ Ձեր վերոհիշյալ դեսպանը պատշաճ կերպով կատարել է այն ամենը, ինչ պատկանում է դեսպանություն հաղորդելու պայմաններին ու պահանջներին, և մեր շնորհալից կայսերական թույլտվությամբ հետ է ուղարկվել դեպի ձեր՝ ճշմարտությունն ավելացնող կողմը։

Եթե Ամենազոր և Ամենառատաձեռն Աստված կամենա, այսուհետև բարեկամական անկեղծության պայմանները կպահպանվեն ու կամրապնդվեն՝ հաստատուն հենարան ունեցող համաձայնության միջոցներով։ Քանի դեռ այդ կողմից չեն ի հայտ գալիս կամ չեն բխում բարեկամությանն ու մտերմությանը հակառակ վարքագիծ կամ խռովության հարուցում, այդ արքայատոհմի երկրների ու սահմանների նկատմամբ ագրեսիայի դռները փակ կմնան մեր լավ պահպանվող տիրույթների կառավարիչների, երկրամասերի ու ժողովրդի վրա նշանակված պաշտոնատարների և նահանգների ու թագավորության պահապանների կողմից․ նրանք չեն անտեսի որևէ ջանք մտերմության միջոցները պահպանելու հարցում։

Խաղաղության ու համաձայնության պահանջներին և հաջողության ու բարօրության խնդրանքին համապատասխան՝ ձեր շնորհալից նամակում նշված հարցը, այն է՝ որ Սրբազան տան ուխտավորներն ու մարդկության տիրոջ մաքուր դամբարանի այցելուները, նրա վրա լինեն աղոթք և խաղաղություն, այդ երջանկությանը հասնեն լիակատար հանգստությամբ ու ապահովությամբ, նույնպես պատվի է արժանացել մեր վեհ կայսերական թույլտվության արձակմամբ։ Սահմանների և ճանապարհների պահապանները չպետք է որևէ խոչընդոտ կամ արգելք դնեն այն բոլոր մուսուլմանների և Աստծու միությունը դավանողների խմբի առջև, որոնք մաքուր վայրերի ու պատվարժան կիբլայի ուղղությամբ մտադիր են կատարել շրջանցման ծես և այցելություն․ թող նրանք իրենց նպատակն իրագործեն հանգիստ մտքով։